Stockholm
11 Dec, Wednesday
4° C
TOP
h

Boğaziçi Asya Araştırmaları Merkezi

ASEAN

Güvenlik Tehditleri Temelinde ABD-ASEAN-G. Kore İşbirliği

ABD merkezli Dış İlişkiler Komisyonu (Council on Foreign Relations) tarafından Jaehyon Lee imzasıyla 11 Aralık 2015’te yayımlanan “U.S.-ASEAN-ROK Cooperation on Non-traditional Security” (Geleneksel Olmayan Güvenlik Tehditleri Üzerine ABD-ASEAN-Güney Kore İşbirliği) başlıklı rapor, G.Kore ve ABD’nin doğal afet, kıtlık, düzensiz göç vb. tehditlere karşı ASEAN ülkeleri ile işbirliğinin neden gerektiği, nasıl olması gerektiği ve bu işbirliğinin olası sonuçlarına yönelik detaylı bir incelemedir. Bu brifingte, adı geçen raporda önemli görülen değerlendirmeler tematik başlıklar üzerinden özet halinde sunulmuştur.

 

Geleneksel Olmayan Güvenlik Tehditleri Nelerdir?

Kore Yarımadasındaki gerilimler ve Güney Çin Denizi’ndeki ihtilaflar Asya-Pasifik’teki geleneksel güvenlik sorunlarını oluşturmaktadır. Geleneksel sorunların yanında iklim değişikliği, gıda güvenliği, bulaşıcı hastalıklar, düzensiz göç ve insan kaçakçılığı gibi geleneksel olmayan güvenlik tehditleri de politika yapıcıların gündeminde önemli yer işgal etmektedir.

Sadece 2015 yılında Asya-Pasifik bölgesinde gerçekleşen 160 doğal afetten dolayı yaklaşık olarak  160 milyon insanı etkileyen 45 milyar $’lık ekonomik kayıp yaşanmıştır. Doğal afetlerden dolayı Asya-Pasifik bölgesinde 1970’ten bu yana 2 milyon kişi yaşamını kaybetmiş ve 1 Trilyon $’ın üzerinde ekonomik kayıp yaşanmıştır.

 

GOGT’nin Güney Doğu Asya Üzerindeki Yıkıcı Etkisi

Doğal Afetlerin ASEAN(Güney Doğu Asya Milletler Birliği) ülkelerindeki zararı oldukça yoğun olmuştur. 2008 yılında Myanmar’ı vuran Nargis Kasırgası on binlerce kişinin ölümüne ve 780 milyon $’lık bir ekonomik kayba yol açmıştır. Myanmar’ın GSMH’sinin %3’üne tekabül eden bu rakam bölge ekonomileri açısından doğal afetlerin ne denli yaralayıcı olduğunu göstermesi bakımından oldukça önemlidir.

 

Güney Kore ve ABD İşbirliği Niçin Önemlidir?

Geleneksel olmayan güvenlik tehditleri de geleneksel olanlar kadar istikarsızlaştırıcı etkiye sahiptir. Afetlerin yol açtığı ekonomik ve sosyal maliyet sosyal refah ve kalkınmaya kanalize edilmesi gereken bütçeleri tüketmesi bakımından oldukça yıkıcı etkiler barındırmaktadır. Bu nedenle geleneksel olmayan güvenlik tehditlerine karşı çok taraflı girişimler bölgesel ve küresel istikrar için oldukça önemlidir. Daha önce bu konu ile mücadelede ortaklıklar ve girişimler yapılmıştı fakat istenilen sonuç ne yazık ki alınamamıştır. ABD, ASEAN ve Güney Kore arasında geliştirilecek iş birliği bölge açısından son derece önemli olacaktır. Bu işbirliği ileride Kore’de oluşabilecek kıtlık ve doğal afetler hususunda Güney Kore ve ABD için önemli bir mücadele ve deneyim kazanma sahası olacaktır. ASEAN ülkelerinde istikrar için gerekli olan sermaye ve insan kaynağının da en az hasarla bu afetleri atlatması için ABD ve G.Kore’nin işbirliği son derece yararlı bir hamle olacaktır.

ABD ve G.Kore, İnsani Yardım ve Afetlere Müdahale (HADR-Humanitarian Assistance and  Disaster Relief) ve uluslararası suç şebekeleri ile mücadele hususunda işbirliğine daha fazla odaklanmalıdır. Özellikle doğal afetlerin etkisi ile mücadele noktasında daha fazla koordinasyon ve çaba geliştirilmelidir. Bu işbirliği bölgesel kalkınma, istikrar, çevre koruma, halk sağlığı gibi geleneksel olmayan güvenlik tehditleriyle mücadelede önemli bir ilerleme zemin sağlabilir. 

 

Güneydoğu Asya’da Geleneksel Olmayan Güvenlik Tehditleri

GOGT’lerine yönelik endişeler Güneydoğu Asya’da 1990-2000’ler arasındaki süreçte gittikçe yükselmiştir. Özellikle doğal afet ve bulaşıcı hastalıklar olarak gözlemlenen geleneksel olmayan güvenlik tehditleri iklim değişikliği, yoğun nüfus, alt yapı eksikliği ve halk sağlığı konusundaki yetersiz bilinç ve yatırımlar sonucu daha da ciddi bir sorun olarak ortaya çıkmıştır.

Güneydoğu Asya’da büyük sosyal ve ekonomik zararlar veren afet ve bulaşıcı hastalıklar;

  • 2003:SARS (Şiddetli Akut Solunum Yolu Sendromu)
  • 2004: Hint Okyanusu’nda meydana gelen deprem ve tsunami
  • 2005: Kuş Gribi( Avian Influenza)
  • 2008 Nargis Kasırgası
  • 2009: Filipinlerdeki Yıkıcı Tayfunlar

ASEAN ülkeleri GOGT’lerine karşı kurumsallaşma çabalarına gitti ve bu tehditleri  “ASEAN+3(Çin,Güney Kore ve Japonya)” ve Doğu Asya Zirvesi (EAS)’nin de temel çalışma alanlarına dahil etmiştir. APSC(Güneydoğu Asya Milletler Birliği Siyasal Güvenlik Kurulu) ve ASCC(Güneydoğu Asya Milletler Birliği Sosyo-Ekonomik Kurulu) aracılığıyla GOGT’lerin yol açtığı zararla mücadelede önleyici hizmetleri ve sonrasında kriz yönetimini hedefleyen üye ülkeler arasında eşgüdümü sağlayan mekanizmalar kuruldu. Bu kurumlar fonksiyonel kabiliyetleri hal da devam ettiriyor. Lakin birçok siyasal bilimciye göre ASEAN’ın yumuşak güç unsurunun yol açtığı bir yapısal problem bulunmaktadır. Bu problem kuruluşların yeterli verimliliğe ulaşmasını ve eşgüdümle üretilmiş bir ajandaya sahip olamamasına yönelik bir durum tespitini beraberinde getirmiştir.

 

Güney Kore-ASEAN-ABD İştirakı

1989’dan  bu yana ASEAN ve G.Kore arasında GOGT’ler ile mücadele de ortaklık devam etmektedir. ABD’nin dahil olması ile birlikte bu ortaklık daha etkin çalışabilir. G.Kore ve ABD arasındaki derin müttefiklik bağları bu ortaklık zeminine oldukça yapıcı bir ivme kazandırabilir. ABD ve G.Kore arasındaki müttefiklik geleneksel güvenlik tehdidine(Kuzey Kore) dayanmaktadır. ASEAN’ın da dahil edileceği bir GOGT’lerine karşı işbirliği için gerekli temel şartlar ABD-GK ve ASEAN-GK arasındaki geçmişe dayanan deneyimler üzerinden kolayca gerçekleştirilebilir.

 

Öneriler

  • İnsani yardım ve afetlere acil müdahaleye odaklanın.

Doğal afetler bölgedeki en ciddi endişe kaybını yaratan, orantısız bir can ve ekonomik kayba neden olmaktadır. Bu noktadan hareketle Güney Kore,ABD ve ASEAN ülkeleri arasında daha önceki deneyimleri de dikkate alan bir diyalog ve işbirliği zemini geliştirilmelidir.  Bu işbirliği zeminine geniş çaplı uluslararası kurum ve kuruluşlardan gele(n)(cek) uzmanlar da dahil edilmelidir.

  • Donör ülkeler arasındaki işbirliği geliştirilmelidir.

ABD, Çin, Avustralya, Avrupa Birliği ve G.Kore diyalog ve araştırma-geliştirme süreçlerine dahil olmalıdır. GOGT’ne karşı bölgesel işbirliğinin hükümetlerarası aktif bir şekilde geliştirilmesi ve uygun diyalog zemini sağlanmalıdır. Bu diyalog ve işbirliği zemini düzensiz göçle mücadeleden, insan kaçakçılığıyla mücadeleye geniş kapsamlı bir şekilde geliştirilmelidir.

 

*PDF İNDİR

BAAM & Bosphorus Migration Studies Araştırmacısı

dogukan.dogu@yandex.com