Stockholm
15 Aug, Thursday
12° C
TOP
h

Boğaziçi Asya Araştırmaları Merkezi

Keşmir Sorunu

Kuşak ve Yol Girişimi Keşmir Sorununun Çözümüne Katkı Sağlar mı?

Keşmir Sorunu Hindistan ve Pakistan arasında, her iki devletin de bağımsızlığını kazandığı 1947 yılından beridir devam eden dünyanın en önemli sorunlarından biridir. Meselenin en önemli özelliği dünya üzerinde iki nükleer gücü karşı karşıya getirme olasılığını gündeme getirmesidir.

14 Şubat 2019 tarihinde Keşmir’in Hindistan’ın kontrolü altında kalan bölümünde yer alan Pulwama’da meydana gelen patlamalarda 44 paramiliter personel hayatını kaybetmiş, onlarca insan yaralanmıştır. Bunun üzerine 26 Şubat 2019 tarihinde Hindistan’a ait savaş uçakları Pakistan hava sahasına girerek teröristlerin üsleri olduğunu iddia ettikleri noktaları bombalamışlardır. İki devlet arasındaki gerilim Pakistan’ın da benzer şekilde cevap vermesi ve Hindistan savaş uçaklarını düşürerek Hintli bir savaş pilotunu esir almasıyla zirveye ulaşmıştır. Başta ABD ve Çin olmak üzere büyük güçlerin ve Türkiye gibi iki devlet arasında arabuluculuk yapma imkanına sahip devletlerin de araya girmesiyle Pakistan 2 Mart’ta pilotu Hindistan’a iade etmiş ve kriz bir nebze olsun hafiflemiştir. Ancak gelinen noktada Hindistan ve Pakistan’ın her an benzer bir gerilimle savaşın eşiğine gelmesi hatta geçmişte olduğu gibi savaşmaları işten bile değildir.

Her ne kadar iki devletin de artık nükleer güçler olduğu göz önüne alındığında bu düşük bir ihtimal gibi gözükse de sınırlı bir çatışmanın gerçekleşmesi her zaman için ihtimal dahilindedir.

Pulwama Saldırısının Ardından: Güney Asya’daki Gerilim Türkiye’yi Neden İlgilendiriyor?

 

Kuşak ve Yol Girişimi’nde Pakistan

Bu noktada Keşmir sorununa etki eden önemli bir parametre karşımıza çıkmaktadır: Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi. 2013 yılında Çin Devlet Başkanı Xi Jinping tarafından dünyaya duyurulan ve o günden bu yana oldukça büyük yol kaydeden Kuşak ve Yol üç kıtayı, 68 ülkeyi, dünya nüfusunun %62’sini ve dünya toplam GSYH ’sının yaklaşık 1/3’ünü kapsayan dev bir girişimdir. Girişimin Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 100. Yılı olan 2049 yılında tamamlanması beklenmektedir.

 

Söz konusu girişim kapsamında altı temel koridor yer almaktadır. Bu koridorlardan biri de Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru’dur (ÇPEK). ÇPEK, Çin’in en önem verdiği koridor olmanın yanı sıra Kuşak ve Yol Girişimi’nin “reklam yüzü” denebilecek bir konuma sahiptir. Söz konusu koridor kullanılarak Pakistan’ın Gwadar limanına ilk parti mallar Şubat ayında gönderilmiştir.

 

Haritada da görüldüğü gibi Pakistan’ın Çin ile tek sınır bölgesi Keşmir’dir. ÇPEK ise Keşmir bölgesi üzerinden geçmektedir. Çin ise Keşmir sorununun taraflarından biridir.

Zira 1962 yılında Hindistan ile arasındaki kısa süren bir savaş sonrasında Keşmir’in Aksai Çin bölgesi Çin kontrolüne geçmiştir. 1963 yılında Çin ve Pakistan arasında imzalanan bir anlaşma ile Keşmir’in kuzeydoğusunda kalan bazı bölgeler Çin egemenliğine bırakılmıştır. Ancak Hindistan bu paylaşımı hiçbir zaman kabul etmemiştir.

Kaynak: Indian Defence Review

 

Kuşak ve Yol Girişimi Keşmir Sorununu Çözümünü Zorlaştırır mı?

Görüldüğü gibi yükselen güç Çin, Keşmir sorunun önemli bir tarafı ve Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Keşmir bölgesini kullanan bir devlet. Bu durum göz önüne alındığında bölgenin tartışmasız en büyük gücü ve halihazırda özellikle ekonomik güç bakımından dünyanın en büyük gücü ABD’yi dahi geride bırakan, 2030 yılına kadar dünyanın en büyük ekonomisi olması beklenen ve askeri güç açısından her geçen gün gelişen Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında kendisiyle işbirliği içinde hareket eden en önemli ortaklarından biri olan Pakistan’ın Keşmir üzerindeki iddialarını ve kontrolünü desteklemeye devam etmesi beklenmektedir.

Bu kapsamda akademisyenlerin ve politika yapıcıların önüne ciddi bir tartışma ve araştırma konusu sermektedir: Kuşak ve Yol Girişimi Keşmir sorununun çözümüne katkı mı sağlar, yoksa bu sorununun çok uzun seneler boyunca çözülmesini imkânsız hale mi getirir?

 

Kaynaklar

  1. https://www.independent.co.uk
  2. https://www.bbc.com
  3. https://www.merics.org
  4. http://www.worldbank.org
  5. http://tribune.com.pk
  6. http://uk.reuters.com
  7. http://www.cpecinfo.com
  8. http://www.indiandefencereview.com

 

*PDF İNDİR

Uzman Araştırmacı & Akademik Koordinatör

hasimturker@bogaziciasya.com