TOP
h

Boğaziçi Asya Araştırmaları Merkezi

ŞİÖ

Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi Neler Getirecek?

Çin’in liman şehri Qingdao’da  9-10 Haziran tarihleri arasında düzenlenecek olan Şangay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesi için geri sayım başladı. Çin, Kazakistan, Rusya, Kırgızistan, Tacikistan, Hindistan, Pakistan ve Özbekistan’ın tam üye olduğu Şanghay İşbirliği Örgütü’nde İran, Afganistan, Moğolistan ve Belarus gözlemci statüsüne sahip.

 

Trump-Kim görüşmesi

Zirvede öne çıkacak başlıklar arasında hiç kuşkusuz ABD-Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti (KDHC) ilişkileri bulunuyor. 12 Haziran’da Singapur’da düzenlenecek Trump-Kim görüşmesinin ardından yeni bir boyuta taşınacağı öngörülen ilişkilerin zirvede de gündeme gelmesi bekleniyor. İki liderin görüşmesi önceden planmasına rağmen önce KDHC ardından ABD tarafından gelen sert açıklamalarla ipler gerilmiş, Trump’ın 24 Mayıs’ta yayımladığı mektupla görüşmenin iptal edildiği yorumları ağırlık kazanmıştı. Son olarak 2 Haziran’da Kim’in özel temsilcisini Beyaz Saray’da kabul eden Trump, zirvenin planlandığı üzere 12 Haziran’da gerçekleşeceğini duyurdu.

Haftasonu, başta Çin olmak üzere ŞİÖ üyelerinin Kore Yarımadası’ndaki barış sürecini destekleyici mesajlar vermesi bekleniyor.

Kore Kördüğümü: “Anlaşmak İmkansız Çatışmak İhtimal Dışı”

 

Trump’ın İran Kararı

ABD Başkanı Trump’ın 8 Mayıs’ta ile İran arasında yürütülen müzakerelerden ABD adına çekilme kararı vermesi dünya kamuoyunda şaşkınlık yaratmış, İran’a karşı askeri bir müdahalenin gerçekleşebileceği yorumlarına sebep olmuştu. Basın açıklamasında Trump “İran’ın nükleer silaha sahip olma çabasına yardım eden herhangi bir ülke güçlü bir şekilde yaptırıma uğrayacak. Amerika nükleer şantajın rehinesi olmayacak” değerlendirmesinde bulunmuş, yaptırımların yeniden devreye girmesinin ardından İran’la iş yapacak ülkelere de bir mesaj göndermişti. Söz konusu anlaşma, önceki Başkan Barack Obama döneminde İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa ile Almanya arasında 14 Temmuz 2015’te imzalanmıştı. Anlaşmaya imza koyan diğer ülkeler ise anlaşmadaki eksiklerin giderilerek devam etmesi gerektiğini savunuyordu.

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin de katılacağı ŞİÖ Zirvesi’nde, Trump’ın kararının ardından İran’a yönelik nasıl bir tutum alınacağının görüşülmesi bekleniyor. Çin ve Rusya’nın liderliğinde örgütün, anlaşmanın devamı yönünde destek vereceği öngörülüyor.

 

Xi-Putin Görüşmesi

Gerek coğrafi konumu gerekse Avrasya Ekonomik Birliği’ndeki lider pozisyonu sebebiyle Rusya’nın Kuşak ve Yol Girişimi’nde üstleneceği rol ilgiyle takip ediliyor. Çin’in dış politika vizyonunun temelini oluşturan Girişim’in başından beri sıkı bir destekçisi olduğunu açıklayan Rusya lideri Vladimir Putin’le Çin Devlet Başkanı Xi Xinping arasında gerçekleşecek görüşmeler, Girişimin geleceği açısından da büyük önem taşıyor.

Putin: “Rusya, Kuşak ve Yol Girişimi’nin Sıkı Bir Destekçisi”

 

Diyalog Ortağı” Türkiye

2012’de örgüte diyalog ortağı olarak kabul edilen Türkiye’yi zirvede temsil edecek olan Pekin Büyükelçisi Abdülkadir Emin Önen, zirvenin bölgedeki barış, istikrar ve refah için bir fırsat olduğunu kaydediyor. ŞİÖ’nün “ortaklık, dayanışma ve yardımlaşmanın çok iyi bir örneği olduğunu” belirten Önen,  buradaki ülkelerin “yeni bir misyon edinerek, herkesin çıkarlarına uygun ortaklık ve ilişkilere yoğunlaştığını” aktarıyor.

ŞİÖ’de “diyalog ortağı” olan diğer ülkeler arasında Azerbaycan, Ermenistan, Kamboçya, Nepal ve Sri Lanka bulunuyor.  

Emin Önen

Abdülkadir Emin Önen, 26 Ekim 2017 tarihinden bu yana Türkiye’nin Çin-Pekin Büyükelçisi olarak görev yapıyor.

 

ŞİÖ’nün Kuruluşu

2001’de Çin, Rusya, Kazakistan, Tacikistan ve Özbekistan’ın bir araya gelerek oluşturduğu ŞİÖ’ye geçtiğimiz sene Hindistan ve Pakistan da katıldı.

Ticari işbirliği temelinde kurulan örgüt zamanla bölgesel güvenlik ve siyasi işbirliği alanlarında da etkinlik kazanmaya başlamış; hatta NATO’ya karşı bir alternatif olarak görülmüştü. Üye ve gözlemcilerinin artmasıyla günümüzde örgüt, Asya’da politik ve ekonomik anlamda belirleyici bir güç olarak öne çıkıyor.

BAAM Direktörü

besermehmetenes@gmail.com